Türkiye'de e-ticaret hacmi, Ticaret Bakanlığının "Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025" başlıklı çalışmasına göre 2025'te 4 trilyon 567 milyar TL'ye ulaştı. Bu büyüklükte bir pazarda kampanya günü açılmayan bir sepet sayfası, o günün satışını rakibe bırakmak demektir. Altyapıyı bu yüzden yılın en yoğun saatine göre boyutlandırırız; ortalama gün ölçü olmaz.
Bu sayfa kimin için
Shopify, ikas, IdeaSoft, Ticimax ya da T-Soft gibi hazır (SaaS) bir platformda mağaza işletiyorsanız sunucu kiralamanıza gerek yoktur. Barındırmayı ve ölçeklemeyi platform sağlayıcısı üstlenir; ödeme sayfasının güvenliği de büyük ölçüde platformun ve ödeme kuruluşunun sorumluluğundadır. Size kalan payı sağlayıcınızın sözleşmesinden kontrol edin. Bu sayfadaki mimariyi kurmanız beklenmez. Size yalnız mağazayı ERP, depo ya da pazar yeri ile konuşturan bir entegrasyon sunucusu gerekirse ARGE ICT o sunucuyu kurabilir.
Sayfa, kendi altyapısını yönetmek zorunda olan ya da bunu bilerek seçen işletmeler içindir:
- Magento (Adobe Commerce), WooCommerce ya da PrestaShop'u kendi sunucunuzda çalıştırıyorsunuz.
- Özel yazılım geliştirdiniz; mağaza ayrı bir ön yüz (headless) ve birkaç servisten oluşuyor.
- Mağazanızın veri tabanı, stok ve fiyat bilgisi ERP ile sürekli eşitleniyor.
- Her kasımda kampanya günlerinde site yavaşlıyor ya da sepet sayfası zaman aşımına düşüyor.
- Müşteri verisinin ve sipariş kaydının nerede, kimin kontrolünde durduğunu kendiniz belirlemek istiyorsunuz.
Kampanya günlerinde ne bozulur
Yük arttığında önce en dar nokta tıkanır. E-ticarette bu nokta çoğu zaman veri tabanıdır: stok düşümü, sepet güncellemesi ve sipariş kaydı yazma işlemidir ve önbelleğe alınamaz. Ürün listesi ve görseller önbellekten çıktığı için kolay ölçeklenir; sipariş ise her seferinde veri tabanına yazar.
Kampanyada sık görülen arızalar şunlardır: veri tabanı bağlantılarının tükenmesi, oturum ve sepet önbelleğinin dolması, arama hizmetinin yavaşlaması, ödeme kuruluşuna giden isteklerin zaman aşımına uğraması ve ERP'ye sipariş aktaran işin birikmesi. Botlar da aynı saatlerde stok ve fiyat sayfalarını tarar, gerçek müşteriyle aynı kapasiteyi tüketir.
Mimari: yükü katmanlara bölmek
Trafik önce yük dengeleyiciye ve web uygulama güvenlik duvarına (WAF) gelir. Yük dengeleyici istekleri birden fazla uygulama sunucusuna dağıtır; sunucu sayısını artırmak yatay ölçeklemedir. Bunun çalışması için uygulamanın oturumu ortak bir önbellekte tutması gerekir. Oturum yerel kalırsa kullanıcı sunucu değiştirdiğinde sepetini kaybeder.
Önbellek iki yerde yük alır. Sayfa önbelleği (Magento'da Varnish) ürün ve kategori sayfalarını veri tabanına sormadan sunar. Oturum ve nesne önbelleği için Redis uyumlu bir hizmet (Valkey ya da Redis) kullanılır. Statik dosyaları bir içerik dağıtım ağı (CDN) üzerinden sunmak, sunucularınıza gelen isteği ayrıca azaltır; CDN hizmetini siz seçersiniz, yapılandırmasını birlikte kurarız.
Veri tabanında bir birincil sunucu yazar, bir ya da daha fazla okuma kopyası ürün sorgularını ve raporları karşılar. Okuma kopyası okuma yükünü böler; yazma yükünü azaltmaz. Sipariş yazımı yavaşsa çare sorgu ve dizin düzeltmesi, bağlantı havuzunun doğru boyutlandırılması ve gerekirse ağır işlerin kuyruğa alınmasıdır. Veri tabanının işletimi veri tabanı yönetimi hizmetimizin konusudur.
Kuyruk (Magento'da RabbitMQ) siparişin kritik olmayan adımlarını bekletmeden ayırır: onay e-postası, ERP aktarımı, stok eşitleme ve kargo bildirimi. Müşteri siparişin kaydedildiğini görür; ERP'ye aktarım birkaç saniye geç olsa da sepet sayfası beklemez. Arama için Adobe Commerce OpenSearch ister; arama hizmeti de ayrı bir katman olarak boyutlandırılır. Kurduğumuz bileşenler platformun resmî sistem gereksinimlerine göre seçilir; sürümleri kurulumdan önce üreticinin güncel dokümanından teyit ederiz.
Otomatik ölçeklemenin yapabildikleri ve sınırları
Altyapıyı Kubernetes üzerinde çalıştırdığınızda yatay pod ölçekleyici (HPA) gözlenen metriğe, örneğin ortalama CPU kullanımına bakarak kopya sayısını artırır ya da azaltır. Kubernetes belgelerine göre HPA varsayılan olarak 15 saniyede bir kontrol eder, CPU yüzdesini pod'a tanımlı kaynak isteğine (resource request) göre hesaplar ve ölçek küçültmede varsayılan olarak 5 dakikalık bir kararlılık penceresi bekler. İsteği tanımlanmamış bir pod için CPU'ya göre ölçekleme yapılamaz.
HPA kararı saniyeler içinde verir; ancak yeni pod'un açılıp trafik alması, gerekiyorsa yeni bir düğümün (node) eklenmesi ve imajın çekilmesi dakikalar sürebilir. Kampanya saat başında açılıyorsa yük, ölçekleyici yetişmeden gelir. Bu yüzden kampanya günleri için kapasiteyi önceden ayırırız ve otomatik ölçeklemeyi bunun üzerine, beklenmeyen artış için bir pay olarak kullanırız. Konteyner kullanılmayan kurulumlarda sunucu sayısı kampanya takvimine göre elle ya da zamanlanmış betikle artırılır.
Otomatik ölçekleme veri tabanını ölçeklemez. Uygulama katmanı genişlerken veri tabanı aynı kalırsa, ek uygulama sunucuları veri tabanına daha çok bağlantı açar ve tıkanma daha hızlı gelir. Kubernetes kurulumunu ve işletimini Kubernetes ve konteyner hizmetimizin kapsamında yaparız.
Kampanya öncesi kapasite planı ve yük testi
Kampanya trafiği için kaynaksız bir "kaç kat" katsayısı vermiyoruz; güvenilir ve güncel bir genel oran yok. Doğru ölçü sizin kendi geçmiş kampanyanızdır. Plan kampanya tarihinden geriye doğru yapılır ve şu adımlardan oluşur:
- Önceki kampanyaların tepe değerini ve normal güne oranını analitik ve sunucu kayıtlarından çıkarırız: dakikadaki sipariş, eş zamanlı oturum, tepe saat.
- Bu orana kampanya hedefinizin büyüme beklentisini ekleyerek hedef yükü birlikte belirleriz.
- Canlıya benzer bir ortamda sepet, ödeme ve arama akışlarını yük testiyle deneriz. Test, ana sayfaya ek olarak veri tabanına yazan akışları zorlar.
- Çıkan darboğazları gideririz: sorgu, dizin, bağlantı havuzu, önbellek ayarı, sunucu sayısı.
- Kampanyadan önce bir değişiklik dondurma dönemi koyarız; bu sürede yeni sürüm ve yapılandırma değişikliği yapılmaz.
- Kampanya günü için kimin hangi alarma bakacağını ve sorun çıktığında kimin ne yapacağını yazılı bir çalışma planına bağlarız. Çalışma saatleri ve müdahale kapsamı sözleşmede yazar.
Bot, DDoS ve WAF
Kampanya günlerinde gelen trafiğin tamamı müşteri değildir. Bir güvenlik üreticisinin 2025 raporuna göre 2024'te web trafiğinin yarısından fazlası (%51) otomatikti. Bu rakam tek bir üreticiye aittir ve sizin sitenizin oranını göstermez; ancak kazıma, kart deneme ve sepet doldurma gibi davranışların neden planlanması gerektiğini anlatır. Stoku sepette bekleten botlar gerçek müşterinin ürüne ulaşmasını engeller.
Biz bu katmanı iki parçada kurarız. WAF uygulama düzeyindeki kötü niyetli istekleri, hız sınırı kuralları da aşırı istek gönderen kaynakları ayıklar. Hacimli saldırılarda DDoS koruması, kendi sayfasında anlattığımız kapsamda devreye girer. Hiçbir önlem her saldırıyı durdurmaz; kurallar kampanya öncesi sahte alarmı azaltacak biçimde gerçek trafikle denenir.
Ödeme sayfası ve PCI DSS
Kart verisi, kart sektörünün veri güvenliği standardı PCI DSS'nin konusudur. Kart numarasını kendi sunucunuzda hiç almayıp müşteriyi ödeme kuruluşunun sayfasına yönlendirmek ya da kuruluşun ödeme formunu sayfanıza iframe ile gömmek, PCI kapsamında olan sistem sayısını belirgin biçimde daralttığı için yaygın bir tercihtir. Kart verisini kendi sunucunuzda işleyen yapı çok daha geniş denetim gerektirir.
Yönlendirme ya da iframe kullanmak sorumluluğu bitirmez. Ödeme sayfasına götüren sayfaların bütünlüğü, o sayfalardaki betiklerin denetimi, yamalar ve WAF sizin tarafınızda kalır. PCI Güvenlik Standartları Konseyi'nin (PCI SSC) 2025 tarihli açıklamasına göre iframe kullanan satıcıların sitelerinin betik saldırılarına açık olmadığını da teyit etmesi beklenir. Bu ölçütün tam kapsamı üretici yorumlarında farklı okunuyor; kapsamınızı ödeme kuruluşunuz ya da bir yetkili değerlendirici (QSA) ile netleştirin. ARGE ICT bir PCI DSS uyum ya da belgelendirme hizmeti vermez; altyapının bu kapsamı destekleyecek biçimde ayrılmasını, ağ bölümlemesini ve kayıt tutulmasını sağlarız.
Türkiye mevzuatı ve kayıt saklama
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, hizmet sağlayıcıları işlemler nedeniyle elde ettikleri kişisel verilerin saklanmasından ve güvenliğinden sorumlu tutar. Kişisel veri tarafında ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) geçerlidir; teknik tedbirler KVKK teknik tedbirler kontrol listesinde yer alır.
Kayıt saklama yükümlülüğü iki ayrı yönetmelikte yer alır ve ikisi aynı kaydı kapsamaz. Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, bu sağlayıcıların işlem kayıtlarını saklamasını ve talep hâlinde Bakanlığa sunmasını ister. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ise satıcının ön bilgilendirme, cayma ve teslimat gibi işlem kayıtlarını tutmasını düzenler. Süreler ve kimin yükümlü olduğu bu iki metinde farklıdır. Bu nedenle hangi kaydı ne kadar saklayacağınızı hukuk danışmanınız belirlemelidir; güncel metinleri de onunla birlikte kontrol edin. Biz hukuki görüş vermeyiz.
Altyapı tarafında yaptığımız iş, belirlediğiniz süreye uygun saklamayı mümkün kılmaktır: kayıtların yedekli tutulması, erişimlerin kayda alınması ve yedeklerin izole yedek alanında saklanması. Saklama süresini ve silme kuralını siz yazılı olarak bildirirsiniz.
İzleme ve alarm
Yalnız sunucunun ayakta olduğuna bakan izleme, bir e-ticaret sitesi için yetmez. Sunucu açıkken ödeme başarı oranı düşebilir. Bu yüzden iki türde ölçüm izleriz.
- İş ölçümleri: dakikadaki sipariş sayısı, ödeme başarı oranı, sepete ekleme hatası, sonuçsuz arama oranı.
- Teknik ölçümler: yanıt süresinin yüzde 95'lik dilimi (p95), veri tabanı bağlantı sayısı, kuyruk uzunluğu, önbellek isabet oranı, disk ve bellek.
Alarm eşiklerini kampanya öncesi yük testinin sonuçlarına göre ayarlarız. Kimin hangi alarmı alacağı ve izleme saatleri sözleşmede yazar. Ayrıntıyı altyapı ve uygulama izleme hizmetimizde anlatıyoruz.
Otomasyon: kod olarak altyapı ve sürüm hattı
Sunucu ve ağ yapılandırmasını elle yapmak, kampanya gününde ikinci bir ortam kurmayı yavaşlatır. Altyapıyı kod olarak (Infrastructure as Code, IaC) tanımladığımızda aynı ortamı yeniden ve aynı ayarlarla kurabiliriz; kampanya öncesi test ortamı da canlıyla aynı yapıda çıkar. Uygulama sürümleri bir sürekli entegrasyon ve dağıtım (CI/CD) hattından geçer ve hatalı sürüm için geri alma adımı hazırdır. Ölçekleme kuralları da koda yazılır; hangi eşikte kaç sunucu ekleneceği belgelenir. Bu işleri DevOps ve CI/CD hattı kurulumu çerçevesinde yürütürüz.
ARGE Cloud'da ya da kendi ortamınızda kurulum
E-ticaret altyapısını İstanbul'daki veri merkezinde çalışan ARGE Cloud'da size ayrılmış VPC'de kurabiliriz. Yönetici erişimi ARGE ZTNA ya da SSL VPN ile sınırlanır. Aynı yapıyı kendi sistem odanızda ya da veri merkezinizde de kurabiliriz; hibrit kurulumda web ve önbellek katmanı bulutta, ERP bağlantısı ve depo sistemi yerinde kalabilir.
Ofis ve depo da bu düzene bağlanır. Depodaki terminaller ve ofisteki ERP kullanıcıları siparişleri ve stoku aynı sistemden görür. Merkez ve şubeler operatörünüzün MPLS hattıyla, yani trafiği internete çıkarmayan özel bir hatla birbirine ve ARGE Cloud'a bağlanabilir. MPLS yoksa SD-WAN destekli router ve güvenlik duvarlarıyla mevcut internet hatları üzerinden şifreli tünel kurulur. Ayrıntıyı merkez bina, şubeler ve bulutun bağlantısı bölümünde anlattık. Hattı operatörünüz sağlar, üzerindeki ağı biz kurarız ve izleriz.
Hangi model size uygun
| Hazır SaaS platform | Kendi sunucunuz | ARGE Cloud'da yönetilen altyapı | |
|---|---|---|---|
| Altyapıyı kim işletir | Platform sağlayıcısı | Sizin BT ekibiniz | ARGE ICT, sözleşmede yazılı kapsamda |
| Yazılım özgürlüğü | Platformun izin verdiği kadar | Tam; kod ve veri sizde | Tam; kod ve veri sizde |
| Kampanya ölçeklemesi | Sağlayıcının planına bağlı | Kapasiteyi siz alır, siz planlarsınız | Kapasite planı ve yük testi birlikte yapılır |
| Ödeme güvenliği kapsamı | Büyük ölçüde sağlayıcı ve ödeme kuruluşu | Yönlendirmeyle daraltılır; kalan her şey sizde | Yönlendirmeyle daraltılır; ağ ayrımı ve kayıt bizde, sayfa içeriği ve betikler sizde |
| Ne zaman uygun | Standart mağaza, küçük BT ekibi | Deneyimli iç ekip, özel gereksinim | Magento, WooCommerce ya da özel yazılım; iç ekip sınırlı |
Kapsam dışı ve sınırlar
Mağaza yazılımının lisansını satmayız; Adobe Commerce ve ücretli eklenti lisansları sizin sözleşmenizdir; açık kaynak yazılımların güncellemesi de sizde kalır. Tema, eklenti ve özel modül geliştirmeyiz. Ödeme kuruluşuyla sözleşme sizin ve kuruluşun arasındadır; biz bu sözleşmenin tarafı değiliz. PCI DSS belgelendirmesi ve hukuki danışmanlık da kapsamımızda yer almaz. Sitenin belirli bir kampanya yükünü taşıyacağına garanti vermeyiz; kapasite planı ölçüme dayanır ve sonucu yük testinde görürsünüz.
Perakende ve e-ticaret yapan işletmelerin genel BT ihtiyaçları için perakende sayfamızda anlatıyoruz.
Sık sorulan sorular
Shopify, ikas ya da IdeaSoft kullanıyorum; ayrı sunucuya ihtiyacım var mı? Hayır. Bu platformlarda barındırma ve ölçeklemeyi sağlayıcı üstlenir. Yalnız mağazayı ERP, depo ya da pazar yeri ile bağlayan kendi entegrasyon sunucunuz varsa o sunucu için altyapı gerekebilir.
Otomatik ölçekleme varsa kampanya öncesi hazırlık gerekir mi? Gerekir. Otomatik ölçeklemeyle yeni kapasitenin devreye girmesi dakikalar sürebilir ve veri tabanının yazma kapasitesi artmaz. Kampanya için kapasiteyi önceden ayırır, otomatik ölçeklemeyi beklenmeyen artış payı olarak kullanırız.
Kampanya için ne kadar kapasite gerekir? Genel bir katsayı vermiyoruz. Önceki kampanyalarınızın tepe değerini ve normal güne oranını kayıtlardan çıkarır, hedef büyümeyi ekler ve yük testiyle doğrularız.
Ödeme sayfasını iframe ile kullanıyorum; PCI kapsamında mıyım? Kapsamınız kart verisini kendi sunucunuzda işleyen bir yapıya göre belirgin biçimde dardır, ancak sıfır değildir. Ödeme sayfasına götüren sayfaların bütünlüğü sizde kalır. Tam kapsamı ödeme kuruluşunuz ya da bir yetkili değerlendirici ile netleştirin.
Veri tabanı neden en sık darboğaz olur, okuma kopyası ne çözer? Sipariş ve stok işlemleri veri tabanına yazar ve önbelleğe alınamaz. Okuma kopyası ürün sorgularını ve raporları birincil sunucudan alır; yazma yükünü azaltmaz. Yazma tarafı için sorgu, dizin ve bağlantı havuzu düzeltilir.
Sipariş ve ön bilgilendirme kayıtlarını ne kadar saklamalıyım? Süre kaydın türüne ve sizin hangi yönetmeliğe tabi olduğunuza göre değişir; elektronik ticaret yönetmeliği ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği farklı kayıtları kapsar. Güncel metni hukuk danışmanınızla kontrol edin. Belirlediğiniz süreye uygun yedekli saklamayı biz kurarız.
Bot trafiğini gerçek müşteriden nasıl ayırırsınız? WAF kurallarıyla, hız sınırlarıyla ve istek davranışına göre. Kuralları kampanya öncesi gerçek trafikle deneriz; böylece gerçek müşterinin engellenme ihtimali azalır. Hiçbir kural seti her botu yakalamaz.
Mevcut barındırmadan taşıma kampanya dönemine denk gelirse ne olur? Kampanyadan önceki dondurma döneminde taşıma yapmayı önermiyoruz. Tarih yakınsa taşımayı kampanya sonrasına alır, kampanyayı mevcut ortamda geçirir ve yalnız darboğazı gidermek için ek kapasite kurarız.