Hasta kabul, poliklinik, yatış, laboratuvar, eczane ve faturalama aynı HBYS veri tabanına bağlıdır. Sistem durduğunda hasta kabul de durur; tetkik sonuçları, reçeteler ve Sağlık Bakanlığı sistemlerine yapılan bildirimler gecikir. Bu yüzden HBYS'nin altındaki sunucu, veri tabanı, ağ ve yedek düzeni, hastanenin hiç kapanmayan çalışma düzenine göre kurulmalıdır.
Mevzuatta bu sistemlerin üst adı "sağlık bilgi yönetim sistemleri" (SBYS) olarak geçer; HBYS, hastanelerde kullanılan türüdür. Hangi üreticinin HBYS'sini kullanırsanız kullanın, yazılımın üzerinde çalıştığı altyapıyı biz kurar ve işletiriz.
Hangi durumda gerekir
- HBYS sunucunuz hastanedeki bir sistem odasında çalışıyor ve donanımı eskiyor.
- Veri tabanının yedeğinden dönülebildiğini en son ne zaman denediğinizi bilmiyorsunuz.
- Tıbbi cihazlar, personel bilgisayarları ve misafir ağı aynı ağda çalışıyor.
- Kim, hangi hasta kaydına, ne zaman eriştiğini gösteren kayıtlar tek bir yerde toplanmıyor.
- Görüntü arşivi (PACS) her yıl büyüyor ve depolamanın ne zaman dolacağını bilmiyorsunuz.
- Birden fazla hastane ya da tıp merkeziniz var ve her birinin sunucusu ayrı yönetiliyor.
Altyapıyı etkileyen kurallar
Sağlık verisi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında özel nitelikli kişisel veridir. Altyapıyı kurarken aşağıdaki kuralları esas alırız; mevzuatın güncel metnini kurulumdan önce sizinle birlikte kontrol ederiz.
- Sağlık Bilgi Yönetim Sistemleri Hakkında Yönetmelik: Veriler yurt içinde ve onaylı ortamlarda tutulur. İşlem kayıtları belirlenen süreler boyunca saklanır ve zaman damgasıyla korunur. Yedekten geri dönüş düzenli aralıklarla test edilir ve yedeğin bir kopyası farklı bir fiziksel konumda tutulur.
- Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik: Sağlık tesisinde oluşan veriler Bakanlığın merkezî sistemlerine gecikmeden gönderilir. Bu bildirimlerin aksamaması için HBYS'nin dış bağlantısı ayakta kalmalıdır.
- KVKK Kurulu'nun özel nitelikli veriler için aldığı karar (2018/10): Verinin şifrelenmesi, erişimlerin kaydedilmesi, düzenli güvenlik testi, uzaktan erişimde iki aşamalı kimlik doğrulama ve verinin güvenli kanallarla aktarılması beklenir.
Kapsam
- Sunucu ortamı. HBYS uygulama ve veri tabanı sunucularını kurar, planlı olarak yamalarız. Sanallaştırma, işlemci ve bellek koşullarını kurulumdan önce HBYS üreticisinin dokümanından teyit ederiz.
- Veri tabanı. HBYS'nin kullandığı Microsoft SQL Server ya da Oracle Database sunucusunu kurar, bakımını yapar ve izleriz. Başka bir veri tabanı motoru kullanılıyorsa gereksinimi önce üreticiyle teyit ederiz.
- Yüksek erişilebilirlik. Sunucu arızasında hasta kabulün durmaması için isteğe bağlı HA kümesi kurar, yük devrini ve geri dönüşü yazılı bir kesinti planına bağlarız.
- Yedekleme ve geri dönüş testi. Yedekleri ARGE Cloud'daki izole yedek alanına alırız. Yedeğin farklı fiziksel konumdaki kopyasının yerini sizinle birlikte belirler, geri dönüş testinin sonucunu size yazılı olarak bildiririz.
- Görüntü arşivi (PACS). Arşivin büyüme hızını ölçer, depolama kapasitesini buna göre planlarız. Hangi görüntünün hastanede, hangisinin ARGE Cloud'da tutulacağını okuma hızı ihtiyacına göre birlikte belirleriz.
- Ağ ayrımı. Tıbbi cihaz, personel ve misafir ağlarını VLAN'larla ayırır, aralarındaki geçişi güvenlik duvarı kurallarıyla sınırlarız. Misafir Wi-Fi'ı için ErişimPark ile 5651 erişim kaydı tutulabilir.
- Erişim kayıtları. Sunucu, veri tabanı ve güvenlik duvarı kayıtlarını merkezî bir kayıt sisteminde (SIEM) toplar, saklama süresini mevzuata göre ayarlarız.
- Uzaktan erişim. Hastane yönetimi, nöbetçi ekip ve üreticinin destek ekibi için iki aşamalı doğrulamalı erişimi ARGE ZTNA ya da SSL VPN ile kurarız.
- İzleme. Disk, bellek, veri tabanı hizmeti, yedek sonuçları ve Bakanlık sistemlerine giden bağlantıyı izleriz; izleme saatleri ve müdahale kapsamı sözleşmede yazar.
Kapsam dışı ve sınırlar
HBYS lisansı satmayız, kurulum, sürüm geçişi ve fonksiyonel destek vermeyiz; HBYS üreticilerinin resmî iş ortağı değiliz. e-Nabız ve MEDULA gibi Bakanlık ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemlerine yapılan bildirimlerin yazılım tarafı HBYS üreticisinin sorumluluğundadır; biz bu bağlantıların çalıştığı ağı ve erişimi sağlarız. Bilgi güvenliği yönetim sisteminin kurulması ve belgelendirilmesi bu hizmetin kapsamında değildir.
Çalışma yöntemi
- HBYS sunucularının bugünkü yerini, veri tabanını, yedek düzenini, ağ yapısını ve Bakanlık bağlantılarını çıkarırız.
- Üreticinin donanım ve sanallaştırma koşullarını dokümanından teyit eder, mevzuatın beklediği kayıt ve yedek düzenini de içeren yapıyı size yazılı olarak öneririz.
- Geçişi hastanenin en sakin saatlerine göre planlar, taşımadan önce yedeği alıp geri dönüşünü deneriz.
- Geçişten sonra yedek sonuçlarını, geri dönüş testlerini ve kapasite eğilimini raporlarız; raporun sıklığı sözleşmede yazar.
Hizmet modelleri
- ARGE Cloud'da: HBYS sunucuları İstanbul'daki veri merkezinde, size ayrılmış VPC'de çalışır; veri yurt içinde kalır. Üreticinin koşulunu kurulumdan önce teyit ederiz.
- Kendi ortamınızda: Sunucuyu, veri tabanını, ağı ve yedeği hastanenin sistem odasında kurar ve işletiriz.
- Birlikte: HBYS ya da PACS'ın bir bölümü hastanede, yedek ve arşiv ARGE Cloud'da çalışır.
Ana hastane binası, poliklinikler ve bağlı tıp merkezleri aynı HBYS'yi kullanır. Bu binalar operatörünüzün MPLS hattıyla, yani trafiği internete çıkarmayan özel bir hatla birbirine bağlanabilir; aynı hat ARGE Cloud'a da uzatılırsa buluttaki HBYS sunucularına da internete çıkmadan ulaşılır. MPLS hattı olmayan bir tıp merkezi, SD-WAN destekli router ve güvenlik duvarıyla mevcut internet hattı üzerinden şifreli tünelle bağlanır. Hangi binaya hangi bağlantının uygun olduğunu merkez ve şube bağlantısı bölümünde anlattık.
Kullandığımız teknolojiler: Windows Server · Linux · Microsoft SQL Server · Oracle Database · VLAN · IPsec · SSL VPN · ARGE ZTNA · SIEM
Sektörün genel BT ihtiyaçları için sağlık kuruluşları sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hasta verilerimiz yurt dışına çıkar mı? Hayır. ARGE Cloud'da çalışan sistemlerin verisi İstanbul'daki veri merkezinde, size ayrılmış VPC'de tutulur. Altyapıyı hastanenizin sistem odasında kurduğumuzda veri binadan çıkmaz.
Sunucu arızalanırsa hasta kabul ne olur? İsteğe bağlı HA kümesinde iş yükü ikinci sunucuya devredilir. Küme yoksa ne yapılacağını, hangi sürede ve kimin yapacağını yazılı bir kesinti planında birlikte belirleriz.
HBYS'mizin üreticisiyle çalışabilir misiniz? Evet. Yazılımın kurulumu, sürüm geçişi ve fonksiyonel desteği üreticide kalır. Biz altyapı tarafında üreticinin ekibiyle birlikte çalışır, gerekli erişimi iki aşamalı doğrulamayla sağlarız.
Yedekten dönüşü ne sıklıkla test ediyorsunuz? Test sıklığını mevzuatın beklediği aralığa ve sizin ihtiyacınıza göre sözleşmede yazarız. Her testin sonucunu size yazılı olarak bildiririz.
PACS görüntülerini ARGE Cloud'da tutabilir miyiz? Tutabilirsiniz; ancak görüntüler büyük olduğu için okuma hızı ve hat kapasitesi belirleyicidir. Hangi görüntünün hastanede, hangisinin ARGE Cloud'da kalacağını ölçümle birlikte belirleriz.