Gemide uydu hattı koptuğunda yük planı ve ofisten gelen talimatlar gemiye, bakım kayıtları ofise ulaşmaz; mürettebatın internet kullanımı da aynı hattan geçtiği için operasyon trafiği ile mürettebat trafiği birbirini bekletir. Bu sayfa, armatörlerin ve gemi işletme şirketlerinin BT ve filo yöneticileri için gemideki ağın, ofis ağının ve buluttaki uygulamaların nasıl birbirine bağlandığını anlatır.
Denizcilikte BT neden farklı
Gemi, karadaki bir şubeden dört noktada ayrılır. Hat uydu üzerinden geçer; gecikme yüksektir, kota vardır ve maliyet her megabayta yansır. Gemi haftalarca kıyıdan uzak kalır. BT teknisyeni gemide bulunmaz; arıza çıkınca müdahale uzaktan yapılır. Seyir ve makine sistemleri (operasyonel teknoloji, OT) mürettebatın telefonuyla aynı ağda olmamalıdır, oysa tek hat çoğu zaman hepsini taşır.
Bir de bayrak meselesi vardır. Türk sahipli gemilerin büyük bölümü yabancı bayrak çeker; hangi siber güvenlik kuralının uygulanacağını bayrak devleti ve klas kuruluşu belirler. Bu yüzden ağı kurmadan önce hangi kuralın sizi bağladığını öğrenmek gerekir.
Ofis tarafı da ayrı bir iştir. Armatör merkezinde filo, bakım ve satın alma uygulamaları, gemilerden gelen veriyle çalışır; gemi hattı yavaşladığında bu uygulamaları kullananlar eksik veriyle karar verir. Gemideki ağı ofis ve bulutla birlikte tasarlamamızın nedeni budur.
Gemideki bağlantı seçenekleri
Hattı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) yetkilendirmesi olan bir servis sağlayıcıdan alırsınız; biz hatların üstündeki ağı kurarız. Aşağıdaki tablo teknolojileri genel nitelikleriyle karşılaştırır, hız ve fiyat vermez.
| Teknoloji | Genel niteliği | Ağ tasarımındaki yeri |
|---|---|---|
| GEO VSAT (Ku ve Ka bandı) | Sabit konumdaki yüksek yörünge (GEO) uydusuna bağlanan küçük anten terminali (VSAT); geniş kapsama, görece yüksek gecikme | Yaygın ana hat |
| LEO uydu | Alçak yörünge (LEO); daha düşük gecikme. Kapsama ve Türkiye'deki yetki durumu hizmete göre değişir | Ana ya da ikinci hat, yetki durumu teyit edildikten sonra |
| L bandı uydu hattı | Küçük terminal, geniş kapsama, düşük veri hızı | Yedek ve emniyet hattı |
| Kıyıda 4G/5G | Yalnız kıyıya ve limana yakınken çalışır; birim maliyeti uyduya göre düşüktür | Limandayken büyük aktarımlar |
Starlink ve Türkiye'deki durum
Ulaşabildiğimiz kaynaklara göre Kasım 2026 itibarıyla Starlink'in Türkiye'de BTK yetkisi bulunmuyor. Bakanlık yetkililerinin basına yansıyan açıklamaları da konunun ya gündemde olmadığını ya da görüşmelerin sürdüğünü gösteriyor; BTK'nin bu konuda ayrı bir karar ya da duyuru yayımladığını bulamadık. Türk kara sularında ve limanlarda kullanım için güncel durumu servis sağlayıcınızla ve BTK duyurularıyla teyit edin.
Kara suları dışındaki kullanım bayrak devletinizin ve servis sağlayıcınızın koşullarına bağlıdır. Kaynaklar coğrafi sınır için farklı mesafeler veriyor; bu yüzden mesafe yazmıyoruz. Starlink'in satıcısı ya da iş ortağı değiliz.
Çoklu hat ve SD-WAN
SD-WAN, birden fazla hattı birlikte kullanan ve hatların kalitesini ölçerek trafiği yönlendiren bir ağ yönetim yöntemidir. Gemiye SD-WAN destekli bir router ve güvenlik duvarı koyar, servis sağlayıcınızın verdiği hatları buna bağlarız. Router gecikmeyi ve kayıp paketi sürekli ölçer; ana hat bozulursa trafiği ikinci hatta geçirir, hat düzelince geri döner.
Kota ve maliyet için trafiğe öncelik veririz: önce operasyon (ofisle yazışma, bakım ve yük kayıtları, güvenlik güncellemeleri), sonra mürettebat. Pahalı hat üzerinde mürettebatın video akışı çalışmaz; büyük güncellemeler ve yedek aktarımı ucuz hat bulunana kadar bekler. Kota dolmaya yaklaştığında yönetici uyarı alır, mürettebat ağının hızı kural gereği düşer.
Router'ın geçiş ayarını geminin gerçek hatlarıyla sahada deneriz; hangi hattın hangi eşikte devreye gireceği her geminin hat yapısına göre yazılır.
Ağ bölgeleri ve güvenilmeyen ağların ayrılması
Gemide en az beş ağ bölümü öneririz: seyir ve haberleşme, makine ve yük, gemi ofisi ve operasyon, mürettebat, misafir ya da yolcu. Bu düzen IACS UR E26'nın bölge mantığına dayanır: kapsamdaki sistemler güvenlik bölgelerine ayrılır, bölge sınırından yalnız açıkça izin verilen trafik geçer, seyir ve haberleşme sistemleri makine ve yük sistemleriyle aynı bölgede olmaz, kablosuz cihazlar ayrı bölgede durur. Kapsamdaki sistemlerin mürettebat, idari ve yolcu ağlarına açılan IP arayüzleri de kuralın kapsamındadır.
E26 ve E27, inşa sözleşmesi 1 Temmuz 2024 ve sonrasında imzalanan gemilere uygulanır. Daha eski gemiler için zorunlu değildir, ama aynı bölge düzeni iyi bir uygulamadır; bayrak devletiniz ya da klas kuruluşunuz ayrıca şart koşabilir.
E26'nın kapsamına girmeyen ağlar (mürettebat ve misafir interneti gibi) güvenilmeyen ağ sayılır; kural bunların kapsamdaki bölgelerden fiziksel olarak ayrılmasını ister. Tasarımı bu şarta göre yaparız, bölgeler arasındaki geçişi güvenlik duvarı kuralıyla sınırlarız; sanal yerel ağı (VLAN) yalnız aynı güven düzeyindeki ağların içinde kullanırız. Bölge şemasını ve her bölgeye giren cihazların envanterini belge olarak teslim ederiz.
Gemi, ofis ve ARGE Cloud bağlantısı
Filo yönetimi, bakım, satın alma ve muhasebe uygulamaları çoğu zaman ofiste ya da bulutta çalışır; gemi bunlara şifreli bir tünelle bağlanır. Uygulamaları ARGE Cloud'da size ayrılmış sanal özel bulutta (VPC) çalıştırabilir, gemiyi ve ofisi buraya bağlayabiliriz. Uydu hattı tünelin altındaki taşıyıcıdır; hat değişse de tünel ve güvenlik kuralları aynı kalır.
Armatör merkezi ile şubeler arasındaki bağlantı için MPLS, SD-WAN destekli router ve IPsec seçeneklerini merkez ve şube bağlantısı bölümünde anlattık.
Uzaktan erişim: ARGE ZTNA
Makine üreticisinin servis mühendisi ya da ofisteki teknik müdür gemideki bir sisteme uzaktan bağlanmak ister. IACS UR E26'ya göre kapsamdaki sistemlerin hiçbir IP adresi güvenilmeyen ağa açılmaz; iletişim şifreli ve uç doğrulamalı tünelle yapılır; uzaktan erişim gemideki yetkili kişi açıkça kabul etmeden başlamaz, gemiden sonlandırılabilir ve her olay kaydedilir.
ARGE ZTNA'nın karşıladığı kısım şudur: kullanıcı parolayla birlikte zorunlu iki adımlı doğrulamayı geçer, yalnız kaydı yapılmış cihaz bağlanır, kullanıcıya yalnız izinli kaynak açılır, her oturum ve erişim kararı kaydedilir, erişim bilgisi kısa ömürlüdür ve yönetici erişimi geri alabilir. Gemide yetkili onayı ve oturumu gemiden sonlandırma ise ürünün tek başına yaptığı bir iş olarak sunulmaz; geminin güvenlik duvarı kuralları ve yazılı prosedürle birlikte tasarlanır. Neyin nasıl karşılandığını keşif aşamasında yazılı veririz.
Kurallar ve yükümlülükler
- Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) MSC.428(98) ve Uluslararası Emniyetli Yönetim (ISM) Kodu: Siber riskler gemi işletme şirketinin emniyet yönetim sisteminde ele alınmalıdır; son tarih, şirketin uygunluk belgesinin 1 Ocak 2021 sonrasındaki ilk yıllık doğrulamasıdır.
- MSC-FAL.1/Circ.3: IMO'nun denizcilik siber risk yönetimi kılavuzudur; güncel revizyonunu IMO sayfasından kontrol edin.
- IACS UR E26 ve E27: Yeni inşa gemilerde ağ bölgeleri ve sistem dayanıklılığı için asgari şartlar; 1 Temmuz 2024 ve sonrasında inşa sözleşmesi imzalanan gemilere uygulanır.
- Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) ve ortaklarının kılavuzu: Gemide siber güvenlik kılavuzunun Kasım 2024'te yayımlanan beşinci sürümü, uygulama için sektörün başvuru kaynağıdır.
- Türk Loydu: Siber güvenlik kılavuzu ve ek kuralları bulunur; klasınız Türk Loydu ise güncel kurallara bakın.
- Türk bayraklı gemiler: İdarenin ayrıca düzenlemesi olabilir; güncel durumu İdareden teyit edin.
Bayrak devleti ve klas kuruluşunuzun kuralları belirleyicidir; hangi yükümlülüğün geminize uygulandığını onlardan ve hukuk danışmanınızdan öğrenin. Biz bu kuralların ağ tarafını kurar, belgelerini hazırlarız. Hukuki danışmanlık vermeyiz.
İzleme ve yedekleme
Hat dar olduğu için gemideki izleme trafiğini küçük tutarız: merkezde hat kalitesini, kota tüketimini ve cihaz durumunu izler, uyarıları yöneticiye iletiriz. İzleme saatleri ve müdahale kapsamı sözleşmede yazar.
Yedekte tam kopya yerine artımlı yöntem kullanırız: ilk tam kopya gemi limandayken ya da kıyıya yakınken, ucuz hattan alınır; sonrasında yalnız değişen veri aktarılır. Yedekler ARGE Cloud'daki izole yedek alanında tutulur; geri dönüşü test ederiz. Aktarımı, uydu kotasını harcamayacak biçimde zamanlarız. Gemideki sunucuda tutulan veri için yerel bir kopya da gemide kalır; hat tamamen kesilse bile geri dönüş gemide yapılabilir.
Ne yapıyoruz, ne yapmıyoruz
Yapmıyoruz:
- Uydu hattı ya da aboneliği satmayız; hiçbir hattın satıcısı ya da iş ortağı değiliz.
- Küresel Denizcilik Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS) ile seyir cihazı kurmayız.
- Klas onayı vermeyiz; onay klas kuruluşundadır.
Yapıyoruz:
- SD-WAN destekli router ve güvenlik duvarını tasarlar, kurar ve izleriz.
- Seyir ve haberleşme, makine ve yük, ofis, mürettebat ve misafir ağlarını ayrı bölgelere koyarız.
- Gemi, ofis ve ARGE Cloud arasında bağlantıyı kurarız.
- Uzaktan erişimi ARGE ZTNA ile açarız.
- İzleme ve yedek düzenini kurarız.
- E26 kapsamındaki klas incelemesine hazırlık için ağ bölge şemasını ve varlık envanterini hazırlarız.
- Donanımı çok markalı tedarik hizmetimizle sağlarız.
Durumunuza göre ağ düzeni
| Durumunuz | Önerdiğimiz düzen |
|---|---|
| Tek hat var; kopunca ofisle iş duruyor | Farklı teknolojide ikinci hat ve SD-WAN destekli router; otomatik geçiş |
| Mürettebat interneti operasyon hattını dolduruyor | Ayrı ağ bölümü, operasyon önce kuralı ve kota sınırı |
| Tedarikçi makine sistemine uzaktan bağlanıyor | ARGE ZTNA ile kayıtlı cihaz ve kayıtlı oturum; bölge sınırında açıkça tanımlı izin kuralı |
| İnşa sözleşmesi 1 Temmuz 2024 ya da sonrası | E26 bölge şeması ve belgeleri baştan hazırlanır |
| Ofis uygulamaları gemi verisini kullanıyor | ARGE Cloud'da VPC; gemi ve ofis şifreli tünelle bağlanır |
İlgili hizmetler
- Güvenlik duvarı ve uç nokta güvenliği
- Altyapı ve güvenlik izleme
- Yedekleme ve felaket kurtarma
- Kurumsal ağ
Sık sorulan sorular
Uydu hattını siz mi sağlıyorsunuz? Hayır. Hattı BTK yetkilendirmesi olan bir servis sağlayıcıdan alırsınız. Biz hiçbir hattın satıcısı ya da iş ortağı değiliz; hatların üstündeki router, güvenlik duvarı ve ağ düzenini kurarız.
Starlink'i Türk kara sularında kullanabilir miyim? Ulaşabildiğimiz kaynaklara göre Kasım 2026 itibarıyla Starlink'in Türkiye'de BTK yetkisi bulunmuyor; bu durumda Türk kara sularında kullanımı yetkili değildir. Güncel durumu servis sağlayıcınızla ve BTK duyurularıyla teyit edin. Uluslararası sulardaki kullanım bayrak devletinizin ve servis sağlayıcınızın koşullarına bağlıdır.
IACS E26 ve E27 gemim için zorunlu mu? İnşa sözleşmesi 1 Temmuz 2024 ve sonrasında imzalanan gemilerde uygulanır. Diğer gemiler için zorunlu değil, rehberdir; ancak bayrak devleti ya da klas kuruluşunuz ayrıca şart koşabilir. Geminizin durumunu klasınızdan öğrenin.
Mürettebat internetini operasyon ağından nasıl ayırırsınız? Mürettebat ve misafir ağı güvenilmeyen ağ sayılır. Bu ağlara ayrı bir bölüm tanımlar, bölgeler arasındaki geçişi güvenlik duvarı kuralıyla sınırlarız; E26 kapsamındaki bir gemide kuralın istediği fiziksel ayrımı tasarıma yansıtırız. Mürettebat trafiği için kota ve hız sınırı tanımlar, operasyon trafiğine öncelik veririz.
VSAT, LEO ve 4G aynı anda kullanılabilir mi, hat kopunca ne olur? Evet; SD-WAN destekli router hatları birlikte yönetir. Ana hattın kalitesi bozulursa trafik ikinci hatta geçer, hat düzelince geri döner. Hangi trafiğin hangi hattan gideceğini kota ve maliyete göre kural olarak yazarız. Geçiş süresini sahada ölçüp size veririz.
Tedarikçinin makine sistemine uzaktan bağlanması nasıl güvenli olur? Tedarikçi ARGE ZTNA ile bağlanır: iki adımlı doğrulama, kayıtlı cihaz, yalnız izinli kaynak ve kayıtlı oturum. Gemideki onay ve oturumu gemiden sonlandırma adımlarını güvenlik duvarı kuralı ve yazılı prosedürle birlikte tasarlarız.
Bant genişliği yetmezse gemide yedekleme nasıl yapılır? İlk tam kopyayı gemi limandayken ya da kıyıya yakınken ucuz hattan alırız; sonrasında yalnız değişen veri aktarılır. Yedekler ARGE Cloud içindeki izole yedek alanında tutulur. Aktarım, uydu kotasını harcamayacak saatlere ve hatlara planlanır.
ISM denetiminde ağ tarafında hangi belgeler istenir? Denetçi ve klas kuruluşu belge listesini kendisi belirler. Ağ tarafında genellikle bölge şeması, varlık envanteri, güvenlik duvarı kuralları ve uzaktan erişim kayıtları istenir; bunları hazırlamanıza teknik destek veririz. Denetim kararı bayrak idaresine ya da onun yetkilendirdiği kuruluşa aittir.