ARGE ICT · Yayın: 17 Kasım 2026
VPC kısaltması iki ayrı bağlamda geçer. Küresel bulut sağlayıcılarda bir ağ hizmetinin adıdır; bir sağlayıcının müşterisine ayırdığı sanal ortamı anlatmak için de kullanılır. Tekliflerde bunlara bir de özel bulut eklenir ve üç ad birbirine karışır. Aşağıda önce VPC'nin tanımı ve bileşenleri, ardından komşu modellerden farkı yer alır; yazının sonunda kavramın İstanbul'daki ARGE Cloud'da nasıl uygulandığı anlatılır.
Sanal özel bulut (VPC) tanımı
Sanal özel bulut (virtual private cloud, VPC), bir bulut sağlayıcının paylaşılan altyapısı üzerinde tek bir müşteriye mantıksal olarak ayrılmış sanal ağdır. Müşteri bu ağın IP adres aralığını, alt ağlarını, yönlendirmesini ve erişim kurallarını kendisi tanımlar. Sanal sunucular ve diğer kaynaklar bu ağın içinde çalışır; hangisinin hangisine erişebileceğini müşterinin yazdığı kurallar belirler.
Kavram, genel bulut sağlayıcılarının hizmeti olarak yaygınlaştı. Amazon Web Services'te (AWS) hizmetin adı Amazon VPC, Google Cloud'da VPC'dir; Microsoft Azure'da aynı işi gören hizmete sanal ağ (Azure Virtual Network) denir. Addaki özel sözcüğü ağın mantıksal olarak ayrılmış olmasını anlatır. Altındaki fiziksel altyapı olağan durumda sağlayıcının diğer müşterileriyle paylaşılır; ad, donanımın tek müşteriye ayrıldığını göstermez.
VPC'nin bileşenleri
Bir VPC kurulurken yedi kavramla karşılaşılır:
- IP adres aralığı (CIDR bloğu): VPC'deki kaynakların alacağı adresler, CIDR gösterimiyle yazılan adres blokları olarak tanımlanır.
- Alt ağ (subnet): Adres aralığı alt ağlara bölünür; bazı alt ağlar internete açılır, bazıları açılmaz.
- Yönlendirme tablosu (route table): Bir alt ağdan çıkan trafiğin hangi hedefe gideceği bu tablodaki kayıtlarla yönetilir.
- İnternet ağ geçidi ve adres çevirisi (NAT): Bir alt ağın internete çıkışı ve o alt ağa internetten erişim bu iki bileşenle sağlanır.
- Güvenlik kuralları: Hangi kaynağın hangi porta erişebileceği tanımlanır; sağlayıcıya göre güvenlik grubu ya da güvenlik duvarı kuralı adını alır.
- Şirket ağına bağlantı: VPC, VPN tüneliyle ya da özel bir devreyle şirket içi ağa bağlanabilir.
- VPC eşleme (peering): İki VPC birbirine bağlanır; örneğin test ve canlı ortamlar ayrı VPC'lerde tutulup gerektiğinde bu yolla bağlanır.
Adlar sağlayıcıya göre değişir, kavramlar ortaktır; sınırlar ve ayrıntılar için sağlayıcının kendi belgesine bakmak gerekir. Bir sunucunun internetten erişilebilir olup olmadığını bulunduğu alt ağın yönlendirmesi ile güvenlik kuralları birlikte belirler; VPC içinde çalışmak sunucuyu kendiliğinden ne açık ne kapalı yapar.
Özel bulut (private cloud) tanımı
NIST'e göre özel bulut, bulut altyapısının yalnız bir kuruluş için ayrıldığı modeldir. Altyapının sahibi ve işleteni kuruluşun kendisi, üçüncü bir taraf ya da ikisi birlikte olabilir; donanım kuruluşun kendi binasında da dışarıdaki bir veri merkezinde de durabilir. Genel bulutta ise altyapı genel kullanıma açıktır, sağlayıcının tesislerinde bulunur ve çok sayıda kuruluş tarafından paylaşılır.
Bu model kuruluşun dışındaki bir veri merkezinde, bir sağlayıcının işlettiği donanımda kurulduğunda barındırılan özel bulut (hosted private cloud) adını alır. İşletimi de sağlayıcı üstlenirse yönetilen özel bulut (managed private cloud) denir. Her iki durumda kaynak tek kuruma ayrılır, donanımı ise sağlayıcı işletir. Buradaki özel sözcüğü altyapıyı kimin kullandığını anlatır; verinin ne kadar korunduğunu alınan tedbirler belirler.
VPC, özel bulut ve genel bulut farkı
Özel bulutta ayrılan şey altyapının kendisidir. Sanal özel bulutta ayrılan ağdır; altındaki fiziksel altyapı olağan durumda sağlayıcının diğer müşterileriyle paylaşılır. Aşağıdaki tablo bu iki modeli genel bulutla yan yana gösterir.
| Genel bulut | Sanal özel bulut (VPC) | Özel bulut | |
|---|---|---|---|
| Altyapıyı kim kullanır | Sağlayıcının bütün müşterileri | Fiziksel altyapı paylaşılır; ağ tek müşteriye ayrılır | Tek kuruluş |
| Ayrım hangi düzeyde | Hesap ve yetki | Ağ: adres aralığı, alt ağlar, erişim kuralları | Altyapının kendisi |
| Altyapıyı kim işletir | Sağlayıcı | Sağlayıcı; ağ kurallarını müşteri tanımlar | Kuruluşun kendisi ya da üçüncü bir taraf |
| Nerede bulunur | Sağlayıcının veri merkezleri | Sağlayıcının veri merkezleri | Kuruluşun binası ya da dışarıdaki bir veri merkezi |
Tekliflerde bu üç adın yanında iki komşu terim daha geçer. Hibrit bulutta bazı sistemler şirket içinde, bazıları bulutta çalışır ve iki ortam birbirine bağlıdır. Sanal veri merkezi adı ise bu sitede, müşteriye ayrılmış bir VPC'de kurulan sanal sunucuların, ağın, güvenlik duvarı kurallarının, yedek ortamının ve bağlantının bütünü için kullanılır.
Hangi iş yükü için hangi ortam
Bir iş yükünün hangi ortamda çalışacağına beş ölçüte bakılarak karar verilir: uygulamanın yapısı ve bağımlılıkları, eldeki lisanslar, verinin bulunması gereken yer, ekibin bilgisi ve toplam maliyet. Aşağıdaki durumlar bu ölçütlerin kararı nasıl yönlendirdiğini örnekler.
- Bir sağlayıcının yönetilen platform hizmetlerine bağlı yazılmış uygulamalar çoğu zaman o sağlayıcının VPC'sinde kalır.
- Sunucu, veri tabanı ve terminal sunucusu düzeninde çalışan ERP ve muhasebe yazılımları, bir sağlayıcının kurup işlettiği müşteriye ayrılmış bir VPC'de de çalışabilir. ARGE Cloud'da barındırılan sistemler bu türdendir.
- Verinin bulunması gereken yer için bir şart varsa, konumun sözleşmede yazılı olduğu bir ortam aranır.
- Lisans koşulu ya da üretici desteği donanımın tek kuruluşa ayrılmasını istiyorsa özel bulut gündeme gelir.
- Sistemlerin bir bölümü şirket içinde kalacaksa yapı hibrittir; iki ortamın nasıl bağlandığı Hibrit bulut sayfasında anlatılır.
Özel bulut adıyla gelen bir teklifte iki konunun netleşmesi gerekir. Birincisi, donanımın tek kuruluşa mı ayrıldığı, yoksa paylaşılan altyapıda müşteriye ayrılmış bir ağın mı sunulduğudur. İkincisi, işletim sisteminin ve yedeklerin işletimini kimin üstlendiğidir. Kişisel veri işleyen sistemlerde verinin nerede durduğu ve yurt dışına aktarılıp aktarılmadığı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) açısından ayrıca değerlendirilir; bu değerlendirme kurumun hukuk danışmanına aittir. Konu KVKK teknik tedbirleri ve özel bulut yazısında ele alınır.
ARGE Cloud'da size ayrılmış VPC
ARGE ICT, ARGE Cloud'da her müşteri için ayrı bir VPC kurar. ARGE Cloud bizim kurduğumuz ve işlettiğimiz altyapıdır: sunucu, depolama ve ağ donanımı ile güvenlik katmanı bize aittir ve İstanbul'daki bir veri merkezinde, kiraladığımız alanda çalışır. Tesisin kendisi bize ait değildir. Her VPC'nin kendi güvenlik duvarı vardır; bu güvenlik duvarı yalnız kuralda tanımlı portlara ve kaynaklara izin verir. İnternetten gelen trafik varsa uygulama sunucularına ulaşmadan önce web uygulama güvenlik duvarından (WAF) geçer.
VPC'yi biz tasarlar ve kurarız. Önce kaç sunucu gerektiğini, işlemci, bellek ve disk ihtiyacını, kaç kullanıcının hangi yoldan bağlanacağını belirleriz; kaynakları ve ağı buna göre tasarlar, güvenlik duvarı kurallarını sizinle birlikte yazarız. Sunucuları internete doğrudan açmayız: merkez ve şubeler IPsec tüneliyle, devresi olan kurumlar MPLS ile bağlanır. Yedekleri VPC'nin dışında, mantıksal olarak ayrılmış izole yedek alanında tutarız. İşletim sistemini yönetilen modelde biz, kendi yönettiğiniz modelde ekibiniz yönetir; kimin neyi yaptığı yazılı belirlenir.
ARGE Cloud'da çalıştırdığınız sistemlerin verisi İstanbul'da, size ayrılmış VPC'de tutulur. Bunu yalnız ARGE Cloud için söyleriz; sistemlerinizin küresel bulutta çalışan bölümünün konumunu sizin seçtiğiniz bölge belirler. Yüksek erişilebilirlik (HA) kümesini ve felaket kurtarma merkezini (FKM) isteğe bağlı kurarız. Erişilebilirlik oranını sitede yayımlamıyoruz; oran kapsamıyla birlikte sözleşmede yazar. Hizmetin kapsamı Sanal veri merkezi sayfasında, mimari ve şema ARGE Cloud sayfasındadır.
Azure, AWS ve GCP'deki VPC'ler için hizmetlerimiz
Azure, AWS ve GCP'de de çalışırız ve markadan bağımsızız; hedef ortam kararını sistem bazında, yazılı veririz. Bu ortamlarda veri merkezinin ve platformun korunması sağlayıcıya aittir; hesaptaki ayarlar, yetkiler ve veri müşterinin sorumluluğundadır. Bu yüzden hesaplarınızdaki yapılandırmayı, yetki düzenini ve ağ ayrımını salt okunur yetkiyle inceler, hatalı ayarları listeleriz; düzeltmeyi onayınızla, ayrıca verilen yetkiyle yaparız. Bu incelemenin kapsamı Bulut güvenliği sayfasında yazılıdır. Şirket içi ağınızı VPC'ye şifreli bağlantıyla bağlar, sistemlerinizi taşırız; taşımanın her aşaması için yazılı bir geri dönüş planı hazırlar, yöntemi Bulut geçişi sayfasında anlatırız.
Sık sorulan sorular
VPC ile VPN arasındaki fark nedir? VPN, iki ağ arasında ya da bir kullanıcı ile bir ağ arasında kurulan şifreli tüneldir. VPC ise kaynakların içinde çalıştığı ağın kendisidir ve VPN ona bağlanmanın yollarından biridir. ARGE Cloud'da merkez ve şubeler VPC'ye IPsec tüneliyle bağlanır.
VPC ile sanal sunucu (VPS) aynı şey mi? Hayır. Sanal sunucu tek bir sunucudur; VPS ya da bulut sunucu adıyla da satılır. VPC, sunucuların içinde çalıştığı, adresleri ve erişim kuralları tanımlı ağ ortamıdır. Bir VPC içinde birden çok sanal sunucu çalışabilir.
VPC'deki sunuculara internetten erişilebilir mi? Duruma göre değişir. Erişimi sunucunun bulunduğu alt ağın yönlendirmesi ve güvenlik kuralları belirler; aynı VPC'de internete açılan ve açılmayan sunucular bir arada bulunabilir. ARGE Cloud'da sunucular internete doğrudan açılmaz; erişim şifreli tünelle ya da özel devreyle sağlanır. İnternetten erişilmesi gereken bir uygulamanın trafiğini WAF'tan geçiririz.
Özel bulut genel buluttan daha mı güvenlidir? Tek başına hayır. Bir ortamı koruyan, alınan tedbirler ve doğru yapılandırmadır; bu iki model için de geçerlidir. Küresel bulut sağlayıcı veri merkezini ve platformu korur, hesaptaki ayarlar, yetkiler ve veri ise müşterinin sorumluluğunda kalır. Herkese açık bırakılan bir depolama alanı ya da açık unutulan bir port, hatalı yapılandırma örneğidir.
ARGE Cloud'daki VPC ile AWS ya da Azure'daki VPC arasında ne fark var? İkisinde de VPC tek bir müşteriye ayrılır ve kendi erişim kuralları vardır. Küresel sağlayıcıda ağı ve kuralları müşteri kendisi tanımlar. ARGE Cloud'u İstanbul'daki bir veri merkezinde biz işletiriz; VPC'yi de biz tasarlayıp kurar, kuralları sizinle birlikte yazarız. Hangi ortamın uygun olduğuna uygulamanın yapısına ve verinin bulunması gereken yere bakarak birlikte karar veririz.
Kaynaklar
- NIST SP 800-145, The NIST Definition of Cloud Computing, NIST (nist.gov)
- What is Amazon VPC?, Amazon Web Services (docs.aws.amazon.com)
- Virtual Private Cloud (VPC) overview, Google Cloud (docs.cloud.google.com)
- What is Azure Virtual Network?, Microsoft Learn (learn.microsoft.com)